8 Mayıs 2026 17:55

Güncelleme: 8 Mayıs 2026 22:48

Gülay Kazancıoğlu/Venedik

61. Venedik Bienali açılışı, “Gazze soykırımı”na yönelik protesto greviyle gündeme damga vurdu. Etkinliğin ön gösterim gününde başlayan 24 saatlik grev, 9 Mayıs saat 15.00’e kadar sürecek.

“Kültür İşçileri Grevi”, Art Not Genocide Alliance – ANGA (Soykırım Değil Sanat İttifakı) tarafından organize edilerek Venedik Bienali tarihinde gerçekleştirilen ilk düzenli grev olma niteliği taşıyor.

Sanatçılardan destek mesajı

Protestoya, 200’den fazla bienal sanatçısı, küratör ve 18 ulusal pavyon ekibinin de aralarında bulunduğu geniş bir koalisyon destek vermekte. ANGA, katılımcılara ulusal pavyonları 24 saat süreyle kapalı tutma çağrısında bulundu.

Türkiye’yi temsil eden sanatçı Nilbar Güreş ve küratör Başak Doğa Temür, bu grev çağrısına imza atanlar arasında yer alıyor. Avusturya, Belçika, Finlandiya, Kore ve Japonya gibi birçok ülkenin pavyonları da grevi destekledi. Türkiye pavyonu da bu bağlamda kapılarını kapattı.

6-7-8 Mayıs tarihlerinde gazeteciler ve sanatçılar için düzenlenen ön gösterimin son gününde başlayan grev kapsamında, sanatçılar, küratörler, yerel halk ve turistlerden oluşan farklı kesimlerin katıldığı bir yürüyüş gerçekleştirildi. Giardini’de toplanan protestocular, Arsenale’deki İsrail pavyonuna doğru yürüyerek, bienalde İsrail’in yer almamasını talep eden sloganlar attı.

Giardini’deki sabit pavyonun tadilatta olması nedeniyle, bu yıl Arsenal bölgesinde yer alan İsrail pavyonu, Lübnan, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan pavyonları arasında konumlanıyor.

Polis, Arsenale girişinde barikatlar kurarak güvenlik önlemleri aldı. Göstericiler ile polis arasında zaman zaman gerginlik yaşandı.

Venedik’te daha büyük bir miting düzenlenmesi planlanırken, Bienal süresince Solidarity Drone Chorus (Dayanışma Drone Korosu) gibi aktivist grupların çeşitli eylemler gerçekleştireceği ifade edildi.

Fotoğraf: Gülay Kazancıoğlu

Grevin hedefleri: İsrail pavyonu ve çalışma koşulları

Eylemin hedefleri arasında hem kurumsal politikalar hem de çalışma koşullarının iyileştirilmesi bulunuyor.

ANGA tarafından yapılan açıklamada, Gazze’de devam eden askeri operasyonların ardından İsrail’in Bienal’e katılımının “soykırımın normalleştirilmesi” anlamına geldiği vurgulandı. Protestoların odak noktası ise İsrail’e Arsenale’de tahsis edilen mekân oldu.

Grev, sanat dünyasındaki güvencesiz çalışma koşullarını da gündeme getiriyor. Sergi görevlileri, küratoryal asistanlar ve diğer saha çalışanlarının düşük ücretleri, geçici sözleşmeleri ve özlük haklarına dair talepleri, İtalyan işçi sendikaları ADL Cobas, USB ve CUB tarafından destekleniyor.

Uluslararası jüri istifa etti

Bienal yönetimi, grev öncesinde ciddi bir krizle karşılaşmıştı. Nisan ayı sonunda, Solange Oliveira Farkas başkanlığındaki Uluslararası Jüri üyeleri Zoe Butt, Elvira Dyangani Ose, Marta Kuzma ve Giovanna Zapperi topluca istifa etti. Jüri üyelerinin istifasının sebebi, İsrail ve Rusya’nın Venedik Bienali’ne katılımı konusundaki siyasi baskılar ve kurumun bu süreçteki tutumu olarak ifade edildi.

İstifaların ardından Bienal yönetimi, ödül sisteminde değişiklik yapma fikrini değerlendirmeye aldı. Daha önce jüri tarafından verilen Altın Aslan ödülü yerine, 2026’da halk oylamasıyla “Ziyaretçi Aslanı” ödülünün verilmesi planlanıyor.