CHP Genel Başkan Yardımcısı Namık Tan, Çin’in başkenti Pekin’de gerçekleşen Xi Jinping ile Donald Trump arasındaki zirveye dair sosyal medya üzerinden yorumlarda bulundu. Tan, “Pekin’in İran konusunda ABD çizgisine yaklaşmasının şu aşamada mümkün olmadığını” belirtti ve iki tarafın mevcut sorunları çözmektense rekabeti kontrol altında tutmaya çalıştığını ifade etti.

Tan, yaptığı değerlendirmede, iki ülkenin sorunlarının çözümüne odaklanmaktan ziyade, rekabeti yönetilebilir bir seviyede tutma çabası içinde olduğunu vurguladı.

Sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda Tan, “Pekin’deki Xi Jinping – Donald Trump zirvesi ile ilgili kesin sonuçlar çıkarmak için henüz erken. İlk açıklamalar, tarafların mevcut sorunları tamamen çözmekten çok, rekabeti kontrol edilebilir bir hatta tutmaya çalıştığını gösteriyor.” dedi.

Çin’in, iki ülke arasındaki ilişkileri ‘yapıcı stratejik istikrar’ kavramı çerçevesinde ele alması dikkat çekti. Çin, yalnızca ticaret ve teknoloji alanlarında rekabet eden bir ülke olarak değil; güvenlik kaygıları, bölgesel kırmızı çizgileri ve küresel etkisiyle önemli bir güç olarak tanınmak istiyor. Trump’ın, Çin’i stratejik bir rakip olmanın ötesinde, saygı gösterilmesi gereken köklü bir medeniyet olarak konumlandırması ise anlamlı bir yaklaşım olarak değerlendirildi.

Ancak, ılımlı diplomatik dil, masada bulunan konuların ciddiyetini ortadan kaldırmıyor. Tayvan meselesi, görüşmenin en hassas konularından biri olarak öne çıkıyor. Xi’nin bu konuda verdiği mesajlar, Pekin’in Tayvan’ı sıradan bir müzakere konusu değil, doğrudan egemenlik ve güvenlik meselesi olarak değerlendirdiğini bir kez daha ortaya koydu.

Zirvede bir diğer önemli konu ise İran ve Hürmüz Boğazı oldu. İlk açıklamalar, Trump ve Xi’nin Hürmüz Boğazı’nın açık kalması ve enerji akışının kesintisiz devam etmesi gerektiği konusunda anlaştığını gösteriyor. Xi’nin Boğaz’ın askerileştirilmesine ve geçiş ücreti gibi uygulamalara karşı çıktığını özellikle vurgulaması dikkat çekici bir nokta.

“İki taraf da rekabetin Tayvan, teknoloji, enerji güvenliği ve Ortadoğu başlıklarında kontrolsüz bir krize dönüşmesini şimdilik istemiyor”

İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağı yönündeki ortak vurgu, ilk bakışta ABD ile Çin arasında İran meselesinde daha görünür bir işbirliğinin oluştuğu izlenimini veriyor. Ancak burada dikkatli olmakta fayda var. Çünkü Hürmüz Boğazı savaş öncesinde zaten açıktı ve Çin, her zaman İran’ın nükleer silaha sahip olmasına karşı çıkarken, barışçıl nükleer kullanım hakkını savunuyordu. Bu nedenle, Pekin’in İran konusunda ABD çizgisine yaklaştığını söylemek şu an için mümkün görünmüyor. Çin, İran meselesinde enerji güvenliği, bölgesel istikrar ve küresel piyasa dengeleri açısından kendi çıkarlarını korumaya çalışan bir tutum sergiliyor.

Görünüşe göre, iki taraf da rekabetin Tayvan, teknoloji, enerji güvenliği ve Ortadoğu konularında kontrolsüz bir krize dönüşmesini şu aşamada istemiyor.

Bu ilişkinin kalıcı bir denge arayışına mı, yoksa geçici bir yatıştırma sürecine mi dönüşeceği ise önümüzdeki haftalarda atılacak somut adımlarla netlik kazanacak.