(ANKARA) – Osmanlı’nın Fransa’ya gönderdiği ilk modern elçi Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin Paris seyahati, yapay zeka destekli dijital sanat aracılığıyla yeniden hayat buldu. Sergi, Fransa Büyükelçiliği’nde düzenlendi. Fransa Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont, yapay zeka teknolojilerinin sanatsal üretimde önemli bir rol oynadığını ancak insanın yerini almadığını belirterek, “18. yüzyıl ile yapay zeka çağı arasında bir diyalog oluşturmayı amaçladık. Yapay zekadan, Mehmed Çelebi’nin tasvirlerini görselleştirmesini istedik” dedi.

Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk modern elçisi Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin 1720-1721 yıllarındaki Fransa seyahati, 300 yıl sonra yapay zeka ve dijital sanatın olanakları ile yeniden yorumlanarak sanatseverlerin beğenisine sunuldu. Fransa’nın Ankara Büyükelçisi Dumont’un ev sahipliğinde ve Fransız Kültür Merkezi’nin katkılarıyla gerçekleştirilen “Karşılaşma: Bir Osmanlı Elçisinin Fransa’ya Dijital Yolculuğu” sergisi, dün Fransa Büyükelçiliği’nde açıldı. Serginin organizasyonu, Bitter Medya Kurucusu Levent Çelikay ile Tin Medya Kurucusu Muhammed Murat Arslan tarafından üstlenildi.

Sergi, Osmanlı ile Fransa arasındaki diplomatik ve kültürel ilişkilerin önemli bir dönüm noktası olan Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin Paris izlenimlerini konu alıyor. Çelebi’nin Sefaretname adlı eserinden ilham alınarak hazırlanan çalışma, iki medeniyet arasındaki etkileşimi görsel anlatımlarla yeniden ele alıyor.

Disiplinlerarası bir yapay zeka modelleme projesi olarak tasarlanan sergide yer alan görseller, döneme ait gravürler, teknik çizimler ve tarihsel kaynaklardan faydalanılarak üretildi. Bu çalışmada, tarihsel gerçeklik ile yapay zekanın sunduğu estetik olanakların bir arada kullanılması sağlandı. Ayrıca, ressam Charles Parrocel’in Osmanlı heyetini tasvir eden eserlerinden esinlenilen görsel dil, yapay zeka algoritmalarına estetik rehberlik etmek amacıyla dahil edildi.

Fransa Büyükelçiliği’nde gerçekleştirilen sergide, Paris sokaklarından Versailles Sarayı’na, opera sahnelerinden bilim ve sanayi ortamlara kadar uzanan çeşitli sahneler, büyük ölçekli dijital panolar aracılığıyla ziyaretçilere sunuluyor. Serginin ilerleyen aşamalarda dijital ortama taşınarak uluslararası erişime açılması planlanıyor.

Büyükelçi Dumont: “Yapay zeka sanatçının yerini alamaz”

Serginin açılışında konuşan Büyükelçi Dumont, yapay zeka teknolojilerinin sanatsal üretimde önemli bir araç olduğunu ancak insanın yerini alamayacağını vurguladı. İki farklı dönemi bir araya getirmeyi amaçladıklarını ifade eden Dumont, “18. yüzyıl ile yapay zeka çağı arasında bir diyalog kurmayı hedefledik. Yapay zekadan, Mehmed Çelebi’nin betimlemelerini görselleştirmesini talep ettik” dedi. Projenin ilk aşamasında tereddütler yaşadıklarını belirten Dumont, “Yapay zekaya böylesine önemli bir tarihsel mirasın emanet edilmesinin tartışmalı olduğunu düşündük, ancak çalışmanın pedagojik bir değer taşıdığına inandık” şeklinde konuştu.

Dumont, serginin teknolojiye övgü niteliği taşımadığını belirterek, “Bu çalışma, yapay zekanın sınandığı bir süreçtir. Ortaya çıkan sonuç, metinsel anlatım ile görsel yorum arasındaki bir mücadelenin ürünüdür” değerlendirmesinde bulundu. Sergide yer alan eserlerin doğrudan yapay zekadan elde edilmediğini, kapsamlı bir tarihsel düzeltme sürecinden geçtiğini aktaran Dumont, bazı görsellerde döneme ait olmayan unsurların yer aldığını da sözlerine ekledi. Örnek olarak, Fransız bayrağının yanlış bir şekilde kullanıldığını ifade eden Dumont, bu tür hataların uzmanlar tarafından düzeltildiğini ve sürece katkı sağlayan akademisyenlere teşekkür etti.

“Bu eserler, hem Mehmed Çelebi’nin mirasına bir saygı duruşu”

Dumont, yapay zekanın günümüzde ne tarihçi ne de sanatçı olarak değerlendirilemeyeceğini dile getirerek, “Makinenin hatalarını düzeltmek için insan müdahalesine ihtiyaç duyuluyor. Bu durum, insanın vazgeçilmez olduğunu gösteriyor” ifadesini kullandı. Sanatın özünde ilham ve niyet bulunduğunu vurgulayan Dumont, yapay zekanın yalnızca üslup taklit edebildiğini, ancak gerçek bir sanatsal deneyim üretemediğini söyledi. Dumont, “Bu eserler, hem Mehmed Çelebi’nin mirasına bir saygı duruşu hem de insanın sanat ve tarih karşısındaki rolünü hatırlatan bir çalışmadır” şeklinde konuştu.

Dumont’un ardından, Bitter Medya Kurucusu Levent Çelikay ve serginin küratörü Muhammed Murat Arslan söz aldı. Konuşmalarında, projenin ortaya çıkış süreci, yapay zeka ile tarihsel anlatının bir araya getirilmesi ve serginin hazırlık aşamaları hakkında bilgi verildi. Programın devamında, sergiye katkı sunan kişi ve kurumlara plaket takdim edildi.