Yerebatan Sarnıcı’nın sahipliği konusundaki tartışmalar tekrar gündeme geldi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından envanterinde yer alan bu tarihi yapının tapusunun, Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil edildiği açıklandı.

Bu gelişme, Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi’nin sosyal medya hesabından yapılan bir açıklama ile duyuruldu. Paylaşımda, İBB tarafından restore edilip tekrar ziyarete açılan sarnıcın mülkiyetinin “hukuki dayanak olmadan” devredildiği belirtildi.

“TESCİL İŞLEMİ GERÇEKLEŞTİRİLDİ”

Açıklamada, Yerebatan Sarnıcı’nın tapusunun Vakıflar Genel Müdürlüğü adına kaydedildiği ifade edilirken, bu kararın hem siyasi hem de hukuki açıdan eleştirildiği vurgulandı.

Sarnıcın, İBB Miras tarafından yürütülen kapsamlı restorasyon sürecinin ardından yeniden ziyarete açıldığı hatırlatılarak, benzer süreçlerin daha önce farklı tarihi yapılar için de yaşandığı savunuldu.

DAHA ÖNCE DEVİRLER YAŞANMIŞTI

Son yıllarda İBB mülkiyetinde bulunan bazı tarihi yapıların Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredildiği biliniyor. Bu çerçevede, Yerebatan Sarnıcı’nın giriş yapısı ile Talat Paşa Konağı da 2022 yılında Cumhurbaşkanlığı kararıyla devredilmişti.

İMAMOĞLU’NDAN TEPKİ GELMİŞTİ: ‘NE HUKUKU DİNLİYORLAR NE ADALETİ GÖZETİYORLAR…’

Bazı kültür varlıklarının Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilmesine ilişkin açıklama yapan İmamoğlu, “Bir ‘çökme’ kararı verilmişse; ne hukuku dinliyorlar, ne adaleti gözetiyorlar, ne de kamu vicdanına kulak veriyorlar” dedi. Bu kararların kesin olmadığını vurgulayan İmamoğlu, “Nihai kararı millet verir” ifadesini kullandı.

İktidarın, “Ben yaptım oldu” yaklaşımının, seçimleri kaybetme kabullenemeyişinin ve seçmene had bildirme cüretinin son örneği Yerebatan Sarnıcı olmuştur.

İBB Miras tarafından titizlikle restore edilen ve milyonlarca ziyaretçiye kapılarını açan bu tarihi yapı, kentin en değerli hazinelerinden biri olarak öne çıkmaktadır.

İBB’DEN “YERABATAN SARNICI” AÇIKLAMASI GELDİ

Gelişmelere ilişkin son olarak İBB’den bir açıklama yapıldı.

Açıklamada, “İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bu süreçle ilgili önceden herhangi bir resmi tebligat yapılmamış, herhangi bir idari bildirimde bulunulmamış ve bilinen herhangi bir mahkeme kararı ya da devam eden bir yargı süreci olmaksızın mülkiyet değişikliği gerçekleştirilmiştir” denildi.

İBB’nin açıklamasının detayları şöyle: “İstanbul’un en önemli kültür miraslarından biri olan Yerebatan Sarnıcı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Varlıkları Dairesi Başkanlığı (İBB Miras) tarafından gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon ve deprem güçlendirme çalışmalarının ardından Temmuz 2022’de yeniden ziyarete açılmıştır.”

Restorasyon sürecinde, yapının strüktürel güçlendirmesi yapılmış, deprem riskine karşı kapsamlı mühendislik önlemleri alınmış ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi bütçesinden önemli bir yatırım gerçekleştirilmiştir.

Restorasyon çalışmaları kapsamında, yapının müze işlevine uygun şekilde ziyaretçi akışını düzenleyen yeni gezi platformları oluşturulmuş, özgün mimariyi vurgulayan ve mekansal algıyı güçlendiren mimari aydınlatma tasarımı hayata geçirilmiştir. Uygulanan aydınlatma sistemi, yapının mekansal derinliğini, kolon dizilerini ve tarihi atmosferini ziyaretçi deneyimini artıracak şekilde yeniden kurgulamıştır.

Bu nitelikli restorasyonun ardından Yerebatan Sarnıcı’na olan ilgi önemli ölçüde artmış; restorasyon öncesinde günlük yaklaşık 1000 ziyaretçi olan sayı, yeniden açılış sonrası yaklaşık 10.000 ziyaretçi seviyesine ulaşmıştır.

Yapı, açılışından bu yana geçen yaklaşık 1000 gün içinde 10 milyondan fazla ziyaretçi ağırlayarak İstanbul’un en önemli kültür destinasyonlarından biri haline gelmiştir.

Yerebatan Sarnıcı, açılışından kısa bir süre sonra restorasyon maliyetini karşılamış; sonrasında elde edilen gelirler, yalnızca yapının işletme giderlerini karşılamakla kalmamış, aynı zamanda İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin kültürel miras alanında yürüttüğü diğer restorasyon projelerine de bütçesel katkı sağlamıştır.

Bu yönüyle yapı, kültürel miras yatırımlarının kendi kendini finanse edebilen sürdürülebilir bir model oluşturabileceğini göstermektedir.

MÜLKİYET DEVRİ SÜRECİ

Tüm bu gelişmelerin ardından Yerebatan Sarnıcı’nın mülkiyetinin, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun ilgili hükümleri gerekçe gösterilerek, 01 Nisan 2026 tarihi itibarıyla Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesindeki vakıflar adına tescil edildiği tapu kayıtlarında görülmüştür.

Tapu kayıtlarına göre devir işlemi; Ayasofya-i Kebir, Kalıçeci Hasan Ağa, Hacı Beşir Ağa, Teşrifati Mehmet Akif Bey, Dülbentçizade Mustafa Efendi, Haremeyn, Fatih Sultan Mehmet Han (Ayasofya) ve Kanuni Sultan Süleyman Han (Kırkçeşme) vakıfları adına gerçekleştirilmiştir.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bu süreçle ilgili önceden herhangi bir resmi tebligat yapılmamış, herhangi bir idari bildirimde bulunulmamış ve bilinen herhangi bir mahkeme kararı ya da devam eden bir yargı süreci olmaksızın mülkiyet değişikliği gerçekleştirilmiştir. Bu durum, 1 Nisan 2026 tarihinde tapu kayıtlarının incelenmesi sırasında öğrenilmiştir.

HUKUKİ SÜREÇ

5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesi ve Vakıflar Yönetmeliği’nin 178. maddesi uyarınca, bir taşınmazın vakıf kültür varlığı olarak tescil edilebilmesi için taşınmazın vakıf yoluyla meydana geldiğinin resmi kayıtlar ile kesin bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir.

Başka bir ifadeyle, bir taşınmazın vakıf adına tescil edilebilmesi için, doğrudan bir vakıf eseri olması ve vakıf tarafından yaptırıldığının belgelenmesi zorunlu şarttır.

Ancak 20 Kasım 2025 tarihinde TBMM’de kabul edilen ve 05 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yasal düzenlemelerle, vakıf kültür varlıklarının değerlendirilmesine ilişkin uygulamada kapsamın genişletildiği görülmektedir.

Bu değişikliklerle birlikte uygulamada:

• Taşınmazın doğrudan vakıf yoluyla meydana gelmiş olması şartı fiilen esnetilmiştir,
• Geçmişte vakıflar tarafından onarım görmüş olması,
• Vakıflar tarafından desteklenmiş olması,
• Herhangi bir dönemde vakıflarla ilişkilendirilebilmesi gibi gerekçeler tescil süreçlerinde dikkate alınabilen unsurlar haline gelmiştir.

Bu durum, doğrudan vakıf eseri olmayan bazı taşınmazların, geçmişteki sınırlı müdahaleler veya ilişkiler gerekçe gösterilerek vakıf taşınmazı olarak değerlendirilmesi için