Ali Can POLAT

Türkiye, yolsuzlukla olan mücadelesinde 1990’lı yıllardan bu yana bazı ciddi zorluklarla karşı karşıyadır. Uluslararası Şeffaflık Örgütü tarafından yayımlanan 2024 Yılı Yolsuzluk Algı Endeksi, Türkiye’nin bu sorunu çözme konusundaki başarısızlığını gözler önüne sermektedir. Endekse göre, Türkiye 180 ülke arasından yolsuzluk algısının en yüksek olduğu 107’nci ülke konumundadır. Bu listede yer alan ülkeler arasında Hindistan, Lesotho, Endonezya, Etiyopya, Zambiya, Guyana, Surinam, Burkina Faso, Gana, Solomon Adaları ve Senegal gibi birçok ülke, yolsuzluk algısında Türkiye’den daha iyi bir sıralama elde etmiştir. Türkiye, Tayland, Nijer, Nepal, Malezya, Brezilya ve Cezayir ile aynı puanı alarak 34 puanda kendine yer bulmuş, böylece 107’nci sıraya yerleşmiştir. Bu puan, Türkiye’nin 2004 yılından bu yana elde ettiği en düşük değer olmuştur. Endeksin geçmişine bakıldığında ise, Türkiye 2013 yılında 50 puanla en yüksek skorlarına ulaşmıştır.

DENETİMLER ZAYIFLIYOR

2013 yılından sonra, Türkiye’nin yolsuzluk algısındaki puanı düşmeye başlamıştır. 2014 yılında 45, 2015 yılında ise 42 puana gerileyen Türkiye, böylece son on yıl içinde toplamda 8 puan kaybetmiştir. 2020 yılı endeksinde 40 puan, 2021 yılı endeksinde 38 puan, 2022 yılı endeksinde 36 puan ve 2023 yılında 34 puanla listedeki yerini almıştır. 2024 yılı itibarıyla, küresel ortalaması 43 olan endekste Türkiye, bu ortalamanın da altında yer almıştır. Kamu sektöründeki yolsuzluk düzeyine ilişkin iş insanları ve uzmanların algılarını yansıtan endeks sonuçları, Türkiye’nin 2013 yılından bu yana 16 puan kaybettiğini ve Avrupa Birliği üyelik sürecindeki ülkeler arasında en düşük puana sahip olduğunu göstermektedir. Rapor, “Türkiye’nin puan artışının gerçekleşmemesinde, bağımsız bir Yolsuzlukla Mücadele Kurumu’nun bulunmaması, denetim mekanizmalarındaki zayıflıklar ve reform eksikliklerinin etkili olduğu söylenebilir” ifadesini içermektedir.

Türkiye Otoriter Rejimlerin Dibinde

Yolsuzluk Algı Endeksi raporuna göre, tamamen demokratik ülkeler ortalama 73 puan alırken, kusurlu demokrasilere sahip ülkelerin ortalaması 47 puanda kalmaktadır. Otoriter rejimler ise 33 puan alır. Türkiye, 34 puan ile otoriter rejimlerin ortalama seviyesine oldukça yakın bir konumda bulunmaktadır. Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün Başkanı François Valérian Chair, şu açıklamalarda bulunmuştur: “Uluslararası toplum ve her ülke, yolsuzlukla mücadeleyi en üst düzeyde ve uzun vadeli bir öncelik haline getirmeli. Bu, otoriterliğe karşı koymak ve barışçıl, özgür ve sürdürülebilir bir dünyayı güvence altına almak için hayati önem taşımaktadır.”

Sonuç olarak, Türkiye’nin yolsuzluk algısı, zamanla düşüş gösteren bir grafik çizmektedir. Bu durum, hem iç politika hem de uluslararası alandaki ilişkiler açısından ciddi sorunlar yaratmaktadır. Yolsuzlukla mücadelede etkili adımlar atılmadığı sürece, Türkiye’nin uluslararası alanda daha fazla zorlanacağı ve demokratik standartlarının gerileyeceği öngörülmektedir. Ülkenin bağımsız bir Yolsuzlukla Mücadele Kurumu’na sahip olmaması, denetim mekanizmalarının zayıflaması ve gerekli reformların yapılmaması, Türkiye’nin yols