Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ), Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP31) Yeşil Bölgesi’nde "Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Bilim, İnovasyon ve Yeşil Dönüşüm: Yıldız Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknopark" başlıklı panel düzenledi. Prof. Dr. Mehmet Burçin Pişkin’in moderatörlüğünü üstlendiği panelde, üniversitenin sürdürülebilir kampüs modeli, YTU Certification Hub ve merkez bünyesindeki GreenStars sertifikasyon sistemi ele alındı.

"İKLİM DEĞİŞİKLİĞİYLE MÜCADELEDE GELİŞMİŞ ÜLKELER SORUMLULUK ALMALI"

YTÜ Rektörü ve Yıldız Teknopark Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Eyüp Debik, açılış konuşmasında iklim değişikliğiyle mücadelede ülkelerin tarihsel yükümlülükleri dikkate alınması gerektiğinin altını çizdi. Yeşil dönüşümün sıkıntısının, gelişmekte olan ülkelere aktarılmasının adil olmadığını ifade eden Debik, ABD ve Birleşik Krallık gibi gelişmiş ülkelerin geçmişteki karbon salımlarına orantılı olarak daha fazla sorumluluk alması gerektiğini söyledi.

Bu ülkelerden beklentilerinin, kendi salımlarını azaltmaları, finansman sağlamaları ve teknolojilerini paylaşmaları gerektiğini belirten Debik, "Çevreyi koruma amacı, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma haklarını kısıtlayan bir baskı aracı olmamalıdır. Temiz enerjiye ve çevre teknolojilerine erişimi artıran, sorumlulukların adil şekilde dağıtıldığı bir dönüşümün yanındayız" dedi.

YERLİ STANDART MERKEZİ 27 KASIM'DA YOLA ÇIKIYOR

Debik, Türkiye’nin yeşil dönüşümde kendi teknolojilere ve standartlara sahip olmasını istediklerini ve 27 Kasım’da açılacak YTU Certification Hub hakkında bilgi verdi. Merkezin, üniversitenin akademik tecrübesini standart geliştirme, değerlendirme ve belgelendirme süreçlerine aktaracağını belirten Debik, "Yetkin baş denetçilerimizle ISO 9001 Kalite, ISO 14001 Çevre ve ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği gibi uluslararası yönetim sistemlerinde belgelendirme hizmetleri sunacağız" dedi.

Certification Hub içinde konumlanan GreenStars’ın, yeşil, sosyal ve dijital dönüşümü entegre bir yönetim anlayışında bir araya getirdiğini anlatan Debik, "Birleşmiş Milletlerin 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacıyla ilişkilendirdiğimiz bu yaklaşımı, Türkiye’den dünyaya açılan yerli bir standart geliştirme vizyonuyla ilerletiyoruz" ifadelerini kullandı. Debik, bu çalışmaların amacını, "Türkiye’nin yeşil dönüşüm teknolojilerini geliştiren ve uluslararası standartlara katkı sağlayan bir ülke olmasını istiyoruz" şeklinde açıkladı.

YTÜ’NÜN SÜRDÜRÜLEBİLİR KAMPÜS MODELİ

YTÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Güleda Engin, panelde üniversitenin sürdürülebilirlik çalışmaları ve araştırmaları hakkında bilgi verdi. Kamu Binalarında Enerji Verimliliği (KABEV) Projesi çerçevesinde 11 binada ısı yalıtımı, LED aydınlatma ve daha verimli ısıtma-soğutma sistemlerine geçildiğini belirten Engin, bina çatılarına ve otoparklara yaklaşık 7 bin güneş paneli yerleştirildiğini aktardı.

Su yönetiminde yağmur ve drenaj suyu geri dönüşümü yapılarak, kuraklığa dayanıklı peyzaj uygulamalarını benimsediklerini açıklayan Engin, 2025 yılı için şebeke suyu tüketiminin bir yıl öncesine göre yüzde 15 oranında düşürüleceğini dile getirdi. Ayrıca, kampüsün su ihtiyacının yüzde 31,46’sının başka kaynaklardan sağlandığını ekledi.
Engin, üniversitenin araştırma alanlarında temiz enerji, hidrojen ve enerji depolama ile suyun yeniden kullanımı ve sürdürülebilir malzeme üzerine çalışmalar yapıldığını belirtti. Temiz Enerji Teknolojileri Enstitüsü bünyesindeki araştırmaların hidrojen üretimi ve depolama ile enerji yönetimini kapsadığını, su alanındaki çalışmaların ise ileri arıtma, membran teknolojileri ve atık sudan kaynak elde etmeyi hedeflediğini sözlerine ekledi.

Teknoparkta 316 Ar-Ge projesi

YTÜ Rektör Başdanışmanı ve Yıldız Teknopark Yönetim Kurulu Başkanvekili Prof. Dr. Özer Çınar, Teknoparkın sürdürülebilirlik, çevre ve yeşil dönüşüm konusundaki projelerini paylaştı. Bu alanlarda faaliyet gösteren 100’ü aşkın firmanın toplam 316 Ar-Ge projesinin tamamlandığını ve şu anda devam ettiğini belirtti.

Çınar, sanayide su geri kazanımına örnek olarak Artemis Arıtım’ın Çorlu’daki bir radyatör fabrikasında hayata geçirdiği sistemi tanıttı. Sistemin, fabrikada kullanılan test suyunun geri kazanımını sağlamak amacıyla kurulduğunu ifade etti.

Deniz ekosistemlerinin izlenmesine yönelik teknolojiye de değinen Çınar, Lenta Marine tarafından geliştirilen su altı robotunu tanıttı. Bu robotun Şile kıyılarında deniz çayırlarını incelemek için kullanıldığını söyledi.

GreenStars, sürdürülebilirlik taahhütlerini ölçülebilir süreçlere dönüştürüyor
YTÜ Öğrenci Dekanı ve Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gamze Varank, YTU Certification Hub bünyesinde yeniden konumlandırılan GreenStars sertifikasyon sürecinin kuruluşlarda nasıl uygulanacağını anlattı. Varank, "GreenStars, sürdürülebilirlik taahhütlerini yönetilebilir ve ölçülebilir hale getiriyor" diyerek sistemin hedefler ile günlük işleyiş arasında köprü kurduğunu vurguladı.

Sistemde önce kuruluşun mevcut durumu belirleniyor, ardından hedefler, performans göstergeleri ve sorumluluklar belirleniyor. Uygulamaların sonuçları, kanıtlar üzerinden değerlendirerek iyileştirilmesi gereken alanlar tespit ediliyor. Varank, her aşamada tutulan kayıtların, verilen taahhütten elde edilen sonuca kadar denetlenebilir bir süreç oluşturduğunu ifade etti.

Üniversiteler, sanayi kuruluşları, sağlık kurumları ve kamu kuruluşları için farklı uygulama modülleri bulunan GreenStars sertifikasyon uygulamasının göstergeleri, kuruluşa göre düzenleniyor. Enerji ve su tüketimi ile birlikte çalışan sağlığı ve güvenliği, verilerin güvenilirliği ve yönetimin hesap verebilirliği göz önünde bulunduruluyor. Belgelendirme sonrası gözetim denetimleri ile uygulamaların sürdürülmesi kontrol ediliyor.

TÜRKİYE’DE GELİŞTİRİLMİŞ AKREDİTASYON SİSTEMİ

İhlas Haber Ajansı'na (İHA) verdiği röportajda üniversitenin sürdürülebilirlik faaliyetlerini değerlendiren Debik, Türkiye’deki üniversiteler arasında bir ilki gerçekleştiren YTU Certification Hub’ın lansmanının 27 Kasım’da yapılacağını belirtti. Debik, "Türkiye’de Üniversite bünyesinde kurulmuş ilk sertifikasyon merkezi ve Türkiye’de geliştirilmiş uluslararası akredite edilmiş dünyada ilk yeşil dönüşüm ve sürdürülebilirlik sertifikasından bahsediyoruz" dedi. GreenStars ile kurumların yeşil dönüşüm ve sürdürülebilirlik çalışmalarını değerlendireceklerini ifade eden Debik, Türkiye’de geliştirilen sistemin uluslararası düzeyde kullanımını sağlamak için çalışmalara devam ettiklerini aktardı.

YTÜ’DEN YEŞİL DÖNÜŞÜM OKULU

Yükseköğretim Kurulu öncülüğünde Yıldız Teknik Üniversitesi koordinatörlüğünde bu yıl açılan Yeşil Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik Okulu’na değinen Debik, uzaktan eğitim programıyla topluma farklı kesimlere ulaştıklarını ifade etti. Program için "En önemli çalışmalarımızdan birisinin bu olduğunu söyleyebilirim" diyen Debik, bu alanda uzmanlaşmak isteyen öğrenciler için üniversitede yüksek lisans programlarının da bulunduğunu söyledi. YTÜ’nün UI GreenMetric Dünya Üniversiteleri Sıralaması’nda, dünya genelinde 45’inci ve Türkiye’de ikinci konumda bulunduğunu hatırlatan Debik, "Dünyada ilk 50 içinde yer alacağız dedik, şimdi daha yukarılara hedefliyoruz" dedi. Üniversitelerin eğitim ve araştırma faaliyetlerini birlikte yürüttüğünü vurgulayan Debik, gençlerin geleceğe hazırlanırken doğanın kaynaklarının daha verimli kullanımını sağlayacak teknolojileri geliştirmeleri gerektiğini söyledi.

Araştırmaların uygulamaya dökümünde üniversite, kamu ve özel sektör iş birliğinin önemine dikkat çeken Debik, Türkiye’de bu ilişkinin henüz yeterince etkin olmadığını belirtti. "Üniversite Ar-Ge yapar ve bu tür bir süreç uzun dönemde sonuç verir. Çalışmalar tamamlandığında ortaya nitelikli bir ürün çıkmalıdır" diyen Debik, bu sonuçları pratiğe dönüştürmede kamu ve sektöre de görev düştüğünü söyledi.

TÜBİTAK ve diğer kamu kuruluşlarının bu alandaki araştırmalara ciddi destek sağladığını belirten Debik, üniversitelerin yeşil dönüşüm ve sürdürülebilirlik konularındaki çalışmalarını artırmaları gerektiğini vurguladı. Debik, "Üniversite Ar-Ge’yi geliştirecek ve bir ürün ortaya koyacak. Kamu ve sektör de onu topluma mal edecek. Bu ortaklık zorunludur" dedi.

"Gençler daha bilinçli ve istekli"

COP31’de görev alan gönüllü öğrencilerle ilgili gözlemini de paylaşan Debik, gençlerin iklim konusundaki farkındalığının kendi kuşağından daha fazla olduğunu söyledi. "Onların geleceğinin güvence altına alınmaya çalışıldığını düşünüyorum. Bu yüzden bu konuya daha fazla sahip çıkıyorlar" diyen Debik, kendi kuşağında da sorumlulukların bulunduğunu vurguladı. Gençlere daha iyi bir gelecek sunmak amacıyla çalışmalara hız verilmesi gerektiğini belirten Debik, "Bu süreci gerçekten yürütmeliyiz" şeklinde konuştu.