(ANKARA) – CHP Genel Başkan Yardımcısı Evrim Rızvanoğlu, Sivas’ın Zara ilçesinde tarım arazileri ve köy yerleşimlerinin hemen yanında yer alan Yeşilırmak Havzası içinde planlanan pomza arama projesinin çeşitli riskler taşıdığını ifade ederek, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması için soru önergesi sundu.

Rızvanoğlu, Sivas’ın Zara ilçesinde Şenyayla köyü yakınlarında gerçekleştirilecek olan pomza arama projesini TBMM gündemine taşıdı. Bakan Murat Kurum’a yöneltilen soru önergesinin gerekçesinde, projenin planlama statüsü üzerinde duruldu.

Rızvanoğlu, “Sivas ili Zara ilçesi Şenyayla köyü yakınlarında Yarma Yöntemi ile Pomza Arama Projesi kapsamında toplam 1.290 hektarlık ruhsat alanının 17,53 hektarlık bölümünde arama faaliyetleri öngörülmektedir. Proje faaliyet alanı, Çevirmehan köyü, Çamlıkalem Mecrası, Pazarbelen ve Güllüali köylerini kapsamaktadır. Proje tanıtım dosyasında, faaliyet alanının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında ‘tarım arazisi’ olarak belirtildiği ifade edilmektedir. Ayrıca, proje sahası ve çevresinde tarım, arıcılık ve hayvancılık faaliyetlerinin yoğun bir şekilde devam ettiği görülmekte, kırsal yerleşimler ve özel mülkiyete konu parseller bulunmaktadır” şeklinde bilgi verdi.

“Kültürel varlıklar üzerinde yeterince durulmadığı anlaşılmakta”

Yerleşim alanlarıyla olan mesafe konusundaki çelişkilere dikkat çeken Rızvanoğlu, “Proje sahasının yerleşim yerlerine olan mesafesine dair önemli bir çelişki mevcuttur. Proje tanıtım dosyasında en yakın konut mesafesi 178 metre olarak belirtilmesine rağmen, yargı sürecinde hazırlanan bilirkişi raporlarında bu mesafenin yaklaşık 90 metre olduğu ifade edilmektedir. Bu durum, faaliyet sırasında ortaya çıkabilecek toz emisyonu, gürültü, titreşim ve ağır araç trafiğinin yerleşim alanları üzerindeki etkilerinin yeterince değerlendirilip değerlendirilmediği konusunda ciddi şüpheler doğurmaktadır. Ayrıca, bölgenin yalnızca tarımsal değil, kültürel ve doğal değerler açısından da hassas bir alan olduğu görülmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kültür envanterinde, proje sahasının yakın çevresinde iki adet kültürel varlık bulunmaktadır. Bunlardan biri Alişir köyü sınırlarında bulunan Meryem Ana Şapeli (kilise kalıntıları), diğeri ise Güllüali köyü içindeki Hocasöğüdü Sırtı olarak kayıtlıdır. Ancak proje tanıtım dosyasında ve ilgili değerlendirmelerde bu kültürel varlıklar üzerinde yeterince durulmadığı anlaşılmaktadır” dedi.

“Proje sahası aynı zamanda Yeşilırmak Havzası içerisinde yer almakta”

Su kaynaklarına ilişkin potansiyel riskleri vurgulayan Rızvanoğlu, “Proje sahası, Yeşilırmak Havzası içerisinde konumlanmaktadır. Zara ve çevresi, Yeşilırmak Nehri’nin kollarını besleyen önemli su kaynaklarına sahip bir bölgedir. Buradaki köylerden geçen dere ve su kaynakları, hem tarımsal üretim hem de kırsal yaşam açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu nedenle madencilik faaliyetlerinin yerüstü ve yeraltı su kaynakları üzerindeki olası etkilerinin bilimsel olarak değerlendirilmesi büyük bir gereklilik arz etmektedir. Ayrıca, proje sahası Kösedağ eteklerinde yer almakta olup, bu bölge hem tarihi hem de biyolojik çeşitlilik açısından önemli bir doğal alan olarak değerlendirilmektedir” şeklinde konuştu.

“Kösedağ ekosistemi tehdit altında”

Rızvanoğlu, bölgenin doğal yapısına ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

“Kösedağ çevresi, birçok bitki ve hayvan türü için yaşam alanı oluşturarak, bölgenin flora ve fauna açısından önemli bir ekolojik bütünlüğe sahip olduğunu göstermektedir. Bu sebeple, planlanan madencilik faaliyetlerinin bölgedeki ekosistem üzerindeki olası etkilerinin kapsamlı bir biçimde incelenmesi gerekmektedir. Ayrıca, ruhsat alanının 1.290 hektar gibi oldukça geniş bir alanı kapsaması, arama faaliyetinin ilerleyen süreçte işletme faaliyetlerine dönüşmesi halinde çevresel, tarımsal ve sosyo-ekonomik açıdan önemli etkiler doğurabileceği yönünde ciddi endişelere yol açmaktadır.”

“Alanın tarım arazisi kaldığı belirtilmesine madencilik arama faaliyetlerine izin verilmesinin hukuki dayanağı nedir?”

CHP’li Rızvanoğlu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a şu soruları yöneltti:

“Sivas ili Zara ilçesinde Şenyayla, Çevirmehan, Güllüali ve Pazarbelen köylerini kapsayan AR:202400643 ruhsat numaralı pomza arama projesi için verilen ‘ÇED gerekli değildir’ kararı hangi teknik, bilimsel ve çevresel değerlendirmelere dayanılarak verilmiştir? Bu karar alınırken hangi kurum ve uzman görüşleri dikkate alınmıştır?

Proje tanıtım dosyasında faaliyet alanının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında ‘tarım arazisi’ olarak kalmasına rağmen bu alanda madencilik arama faaliyetlerine izin verilmesinin planlama mevzuatı açısından hukuki dayanağı nedir? Bu konuda herhangi bir plan değişikliği yapılmış mıdır?

Proje sahası ve çevresinde tarım arazileri, meralar ve su kaynakları bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, 4342 sayılı Mera Kanunu ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında gerekli izin ve uygun görüşler alınmış mıdır? Alındıysa hangi kurumlar tarafından verilmiştir?

Proje sahası içerisinde veya bitişiğinde özel mülkiyete konu parseller bulunduğu yönündeki bilgiler dikkate alındığında, 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 7’nci maddesi uyarınca mülk sahiplerinden alınması gereken izin veya muvafakatler temin edilmiş midir?

Proje tanıtım dosyasında en yakın konut mesafesi 178 metre olarak belirtilmiş olmasına rağmen bilirkişi raporlarında bu mesafenin yaklaşık 90 metre olduğu ifade edilmektedir. Bu çelişki doğru mudur? Yerleşim yerlerine bu denli yakın bir alanda gerçekleştirilecek faaliyetlerin toz emisyonu, gürültü, titreşim ve ağır araç trafiği açısından yaratacağı etkiler nasıl değerlendirilmiştir?

Proje sahasının Şenyayla, Çevirmehan, Güllüali ve Pazarbelen köylerinin yaşam alanlarına yakınlığı dikkate alındığında, proje kapsamında yapılacak kazı ve yarma faaliyetleri sonucu oluşacak hafriyat miktarı ile nakliye trafiğinin köy yolları, tarım alanları ve kırsal yaşam üzerindeki etkilerine ilişkin bir değerlendirme yapılmış mıdır?

Proje sahası, Yeşilırmak Havzası içerisinde yer almakta olup, bölgedeki köylerden geçen dere ve su kaynakları, Yeşilırmak Nehri’nin kollarını beslemektedir. Bu kapsamda proje alanı ve çevresinde bulunan su kaynakları, dere yatakları ve yeraltı su rezervleri üzerindeki olası etkiler araştırılmış mıdır?”